Casino – wprowadzenie

Kuba charakteryzuje się bogatą i przepiękną kulturą, w której taniec oraz muzyka cechują się dużą rozmaitością. Jest to ściśle związane z historycznymi i społecznymi procesami, które miały miejsce na nowo odkrytych ziemiach, ziemiach Nowego Świata. W wyniku odkryć geograficznych i związanych z nimi migracjami (przymusowymi, dobrowolnymi czy zarobkowymi), na karaibskiej wyspie uwidocznił się proces formowania społeczeństwa kubańskiego, które składało się głównie z tubylców, Europejczyków i Afrykanów. Skutkiem zetknięcia się owych społeczeństw na małej przestrzeni było łączenie oraz przenikanie się elementów tak odmiennych kultur. Na formowanie się społeczeństwa kubańskiego, w tym wykształcanie elementów kultury, oddziaływała również sytuacja międzynarodowa, a w szczególności: zbrojne powstanie na Haiti, które spowodowało migrację ludności z byłej kolonii francuskiej na wschodnie tereny Kuby czy też uzależnienie Kuby od amerykańskiej polityki w XX wieku.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Wraz z procesami historycznymi i społecznymi ściśle związane było tworzenie się kultury kubańskiej. Wszelkie wpływy zewnętrze odciskały piętno na kreujących się kubańskich wartościach. Warto zapoznać się z czynnikami, które odegrały rolę w powstaniu tańców na Kubie.

Napływ ludności na wyspę, a co za tym idzie nowych kultur, odmiennych języków i zwyczajów, doprowadził do powstawania nowych stylów tańca oraz muzyki opartych na europejskich i afrykańskich korzeniach. Przykładem było pojawienie się na wyspie europejskich tańców w szczególności: walca, polki, mazurka czy contradanzy. Stają się one inspiracją do tworzenia nowych nurtów muzycznych oraz stylów tanecznych w kubańskim wydaniu. Co ciekawe, z takich inspiracji narodził się danzón, który stał się wówczas narodowym tańcem Kuby. Kubańscy artyści inspirowali się zewnętrznymi wpływami i tworzyli własne style. Nie sposób ominąć afrykańskich elementów w kulturze kubańskiej. Ogromny napływ zniewolonej ludności z różnych regionów Afryki spowodował pojawienie się rozmaitych form ekspresji tańca, muzyki oraz gry na instrumentach. Co więcej, niewolnicy odprawiali rytuały, w których taniec i śpiew stanowiły ważny element. Carpentier, słynny kubański muzykolog, przedstawia w następujący sposób proces transkulturacji na Kubie: “Jak widzimy, angielski coutry-dance, przeniesiony do Francji, przywieziony na Santo Domingo, wprowadzony do Santiago (chodzi o Santiago de Cuba), przechrzczony i rozszerzony w Matanzas, wzbogacony w Hawanie przez wkład mulacki, murzyński i chiński, osiągnął stopień zmieszania przyprawiający o zawrót głowy” (Carpentier,1980:176). W późniejszych latach pojawiły się inne kubańskie tańce, między innymi: son, mambo, cha cha chá czy casino.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Przyjrzyjmy się bliżej jednemu z nich. Casino rozwinęło się na Kubie pod koniec lat 50. XX wieku. Warto wytłumaczyć skąd wzięła się nazwa casino. Związana jest ona z miejscem Casino Deportivo w Hawanie przy ulicy 1 i 8 w dzielnicy Miramar. Casino Deportivo to kompleks rekreacyjno – sportowy, gdzie oprócz fizycznych aktywności organizowane były imprezy. Odbywały się spotkania taneczne, które umilane były muzyką popularnych wówczas orkiestr. To właśnie tam grupa młodych ludzi spędzała kreatywnie wolny czas. Łączyli oni ze sobą elementy już istniejących i popularnych wówczas technik tanecznych (np. son, danzón czy też rock&roll, który wówczas dzięki swej popularności oddziaływał na kubańską młodzież), doprowadzając tym samym do wykształcenia się nowej formy tańca. Do klubu Casino Deportivo należały dzieci robotników oraz pracowników. Co za tym idzie było to jedno z najtańszych miejsc, gdzie można było rozwijać swoje pasje i spędzać wolny czas.

Graciela Chao, profesorka ISA (Instituto Superior de Arte) w Hawanie podkreśla, że casino powstało na bazie wpływów pochodzących z tańców już istniejących na Kubie. Jednym z przykładów jest son, z którego wywodzi się chociażby figura zwana w casino „Dile que no”, w której para w trzymaniu zamkniętym przechodzi do tańca w pozycji otwartej. Korzenie cha cha chá również możemy znaleźć w omawianej przez nas formie tańca. Popularny wówczas na wyspie był amerykański rock&roll, którego elementy zaczęły przenikać do casino. Odzwierciedleniem tego jest figura tańczona w pozycji otwartej zwana „pa’ti, pa’mi”. Według Gracieli Chao casino to ewolucja oraz spontaniczna reakcja grupy osób, która z biegiem czasu rozwijała i zmieniała figury oraz kroki już istniejących tańców. Casino charakteryzuje się tym, że nie posiada odpowiadającej mu muzyki, tak jak to jest w przypadku np. danzón czy cha cha chá, gdzie do odpowiedniego stylu muzyki przypisany jest schemat ruchów. Graciela Chao podkreśla, że casino łatwo dostosowuje się do różnych rodzajów muzyki, dlatego też tańczy się go do sonu moderno (np. do utworów grupy Adalberto Alvares y su son), do songo (np. do utworów zespołu Los Van Van), do timby czy do salsy, itd. Zatem to taniec kreatywny, który sprzyja twórczości układów figur i kształtowaniu świadomości ruchowej.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Juan Gomez Barranco, jeden z fundatorów casino, w wywiadzie dla „El sueño de Cuba” również stwierdza, że casino nie jest utożsamiane z jednym stylem muzycznym. Podkreśla, że z muzycznego punktu widzenia son cubano miał ogromny wpływ na kreowanie się trendów muzycznych w tamtych latach. W kubańskiej stolicy łączono wiele stylów muzycznych i tak, gdy pojawił się na wyspie amerykański rock&roll, który podbił serca Kubańczyków, tancerze casino czerpali z niego inspiracje. Juan Gomez dodaje, że wówczas istniały grupy muzyczne, do których w szczególności tańczono casino, takie jak: Los hermanos Castro, Riverside, Chappottin, Rumbavana, Roberto Faz, Benny More, Orestes Macias. Mocno podkreśla, że casino związane jest z formą tańca, a nie ze stylem muzycznym.

Przedstawiając ogólną charakterystykę tańca casino, należy podkreślić, że to odmiana tańca w parze, jednak akceptowana jest również forma tańca solowego, gdzie tancerze mogą wykonywać krótkie improwizacje oraz elementy solowe i dalej kontynuować taniec w parze. Co więcej, wówczas zabronione były bliskie ustawienia partnerów, co mogło grozić nawet wydaleniem z klubu. Juan Gomez Barranco twierdzi, że wówczas duży nacisk kładziono na pracę nóg, natomiast obecnie w casino odnotowano pewne zmiany, gdzie atrakcyjnym elementem staje się praca rąk, tworząc widowiskowe kombinacje trzymania rąk partnerów podczas tańca.

Rueda de casino powstała w spontaniczny sposób, łącząc ze sobą kilka par tańczących casino, które synchronicznie wykonywały figury wypowiadane przez prowadzącego. Dzięki temu, dochodziło do zmian w parach i wykonywania figur jednocześnie przez co najmniej dwie pary. Kubańczycy przyjmują formę tańca po obwodzie koła, którą już wcześniej używano w tańcu cha cha chá i używając kroków sonu i danzón, tworzą tym samym nową odmianę tańca, jaką jest rueda de casino Nie tylko zmiana kroków, ale pojawienie się licznych figur w casino i ruedzie de casino, sprawiło, że stały się one popularne na wyspie. Juan Gomez Barranco wyjaśnia również, że w tamtych czasach nie mówiło się rueda de casino (pary tańczące casino po obwodzie koła), lecz mówiono „del Casino”, czyli casino z miejsca Casino Deportivo, gdzie powstał ten styl. Z czasem jednak ludzie zamienili „del” na “de”, czyli powstała rueda de casno i styl casino.

Przemiany społeczne, jak i polityczne wpłynęły na rozpowszechnianie się casino i ruedy de casino w innych prowincjach Kuby. Pomimo, że obie formy tańca rozwinęły się w stolicy, to po triumfie rewolucji w 1959 roku oraz wraz z Kampanią Alfabetyzacji, którą rozpoczęto w styczniu 1961 roku obie formy tańca szybko pojawiły się na wschodzie wyspy. W ramach Kampanii Alfabetyzacji do utworzonych w Hawanie szkół zsyłano uczniów ze stypendiami naukowymi z innych prowincji. Ucząc się w stolicy i poznając popularne tam style tańca, prezentowali później umiejętności taneczne w swoich rodzinnych miastach. Prace wolontariackie Kubańczyków ze stolicy w różnych prowincjach Kuby, podczas których wypełniali zadania zgodnie z Kampanią Alfabetyzacji sprawiły, że casino oraz rueda de casino stawały się coraz to bardziej powszechne na całej Kubie. Obecnie casino jest tańczone w każdej części wyspy i jest to na tyle uniwersalny taniec, że zarówno tańczą go dzieci, młodzież, dorośli jak i osoby starsze. Zatem….a bailar casino!

Tekst: Magdalena Woźnikiewicz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *