AL FINAL DE LA VIDA – ALEXANDER ABREU Y HAVANA D’PRIMERA

“Al final de la vida” – Alexander Abreu y Havana d’Primera

“Al final de la vida” – “U kresu życia”

Ojo por ojo, diente por diente / oko za oko, ząb za ząb
Es un refrán que dice la gente / to powiedzenie, które używają ludzie
Si el enemigo te critica por aquí / jesli wróg/nieprzyjaciel Cię krytykuje (tutaj)
Camina por allá / idź w drugą stronę (dosłowie: tam)
De una forma diferente / w inny sposób

Ojo por ojo, diente por diente / oko za oko, ząb za ząb
Es un refrán que dice la gente / to powiedzenie, które używają ludzie
Si el enemigo te critica por aquí / jesli wróg Cię krytykuje (tutaj)
Camina / idź

Eh le le eh le le

Hace algunos cuantos años / jakieś kilka lat temu
Vengo haciéndome preguntas / przychodzę, zadając sobie pytania
De cosas que van pasando / dotyczące rzeczy, które się wydarzają
Por el mundo sin respuestas / na świecie i zostają bez odpowiedzi

Gente que vive del daño / ludzie, którzy żyją szkodząc drugiej osobie (dosłownie: żyją, aby robić krzywdę)
Sin pensar en el mañana / bez pomyślenia o jutrze
Ignorando que se pierde / ignorując, że jednego dnia się przegrywa
Pero otro día se gana / ale innego wygrywa

Gente que pasa por alto / ludzie, którzy przegapiają
Que somos seres humanos / że jesteśmy istotami ludzkimi
Y otros que se olvidan de aquel / i inni, którzy zapominają o tamtym (człowieku)
Que un día bien le dio la mano / który pewnego dnia pomógł mu (dosłownie: podał pomocną dłoń)

Gente que te quiere cien porciento / ludzie, którzy kochają Cię w 100 procentach
Gente que quiere mal / ludzie, którzy chcą dla Ciebie źle
Y en lo que el palo va y viene / pomiędzy problemem a problemem, pomiędzy jedną przegraną a drugą
Esta vida sigue igual / życie trwa dalej
¡Vaya!

Ojo por ojo, diente por diente / oko za oko, ząb za ząb
Es un refrán que dice la gente / to powiedzenie, które używają ludzie
Si el enemigo te critica por aquí / jesli wróg Cię krytykuje (tutaj)
Camina por allá / idź w drugą stronę (dosłowie: tam)
De una forma diferente / w inny sposób

Escucha / Słuchaj
Tienes que tener presente / musisz mieć na uwadze
Lo que falta y lo que sobra / to, czego brakuje i czego jest wystarczająco (co jest zbędne)
Cuenta que no pagas hoy / błędu, za który nie zapłacisz dzisiaj (dosłownie: rachunek, którego nie płacisz dzisiaj)
Dios mañana te la cobra / Bóg jutro od Ciebie pobierze

Evita bien los problemas / unikaj dobrze problemów
Todo se resuelve hablando / wszystko rozwiązuje się rozmową (rozwiązuje rozmowa)
Mal que deseaste ayer / krzywda (zło), którą życzyłeś komuś wczoraj
El tuyo viene caminando / przychodzi do Ciebie

Árbol que nace torcido / drzewo, które wyrosło krzywo
Jamás su tronco endereza / nigdy pnia nie naprostuje
Tienes que aprender del bueno / musisz nauczyć się na dobrych doświadczeniach
Y también de mala cabeza / ale także na błędach (na złym doświadczeniu)

Porque hay gente que te quiere bien / dlatego, że są ludzie, którzy chcą dla Ciebie dobrze
Gente que te quiere mal / ludzie, którzy chcą źle
Y en lo que el palo va y viene / pomiędzy problemem a problemem, pomiędzy jedną przegraną, a drugą
Esta vida sigue igual / życie trwa dalej
Ojo por ojo diente por diente / oko za oko ząb za ząb
Escucha al cuento / posłuchaj opowieści (opowiadania)
Es un refrán que dice la gente / to powiedzenie, które używają ludzie

Tienes que tener presente / musisz mieć na uwadze
Que esta vida está bien dura / że życie jest ciężkie (trudne)
Agárrala y vívela diferente / weź ją i żyj (inaczej)

Ojo por ojo diente por diente / oko za oko ząb za ząb
Es un refrán que dice la gente / to powiedzenie, które używają ludzie

Se buen padre, se buen hijo / bądź dobrym ojcem, bądź dobrym synem
Y veras lo que se siente negro / i zobaczysz co się czuje

Ojo por ojo diente por diente / oko za oko ząb za ząb
Es un refrán que dice la gente / to powiedzenie, które używają ludzie

Si el enemigo te critica por aquí / jeśli wróg Cię krytykuje
Camina con el mambo que va pa’ la caliente / idź z mambo (nawiązanie do sekcji dętej)

¡Mambo! / nawiązanie do sekcji instrumentów dętych

Eh le le
Que esta es Havana D’Primera / to jest Havana de Primera
D’Primera

Y ahora / i teraz
Sácale brillo al piso Teresa / nawiązanie do utworu Pacho Alonso ”Sacarle brillo al suelo Teresa”. Dotyczy sprzątania podłogi i pozostawienie jej błyszczącej. (informacja zdobyta od cudownej Arelys Savon Beltran)

Porque al final la vida te la aplica / bo i tak życie ci to przyniesie (narzuci)

Si oreja no pasa cabeza / (odnosi się do przypowieści o trzech synach Orula) w znaczeniu jeśli nie ma się szacunku
Porque al final la vida te la aplica / bo i tak życie ci to przyniesie

Aquella te traga y no te mastica /połyka Cię bez przeżuwania
Porque al final la vida te la aplica / bo i tak życie ci to przyniesie

Pero salsa, salsita / ale salsa, salsita
Porque al final la vida te la aplica / bo i tak życie ci to przyniesie

Moraleja / morał
Porque al final la vida te la aplica / bo i tak życie ci to przyniesie
Porque al final la vida te la aplica / bo i tak życie ci to przyniesie

Cintura cintura cintura
Ay, por Dios / O mój Boże
Esta vida está bien dura / to życie jest takie ciężkie (trudne)
Ay
Tiene espinas, tiene rosas / ma kolce, ma róże

Ay, por Dios / O mój Boże
Y para aquel que no lo sabe / i dla tych, którzy nie wiedzą
La vida tiene su cosa / życie ma swój bieg
Ay

Ay, por Dios / O mój Boże
No se puede coger lucha / nie można walczyć
Con lo que dice la gente / z tym co mówią ludzie
Ay

Ay, por Dios… / O mój Boże
Por eso a mí me da lo mismo / dlatego mnie jest obojętnie / nie przejmuję się
Cuando al fin te dé una cosa / kiedy Ty się denerwujesz
Ay

Ay, por Dios / O mój Boże
Y mira como dice mi coro / i zobacz co mówi mój chór
Si a ti te da una cosa / kiedy Ty się denerwujesz
A mi me da lo mismo / mi jest obojętnie (nie przejmuję się)

 

ROSA LA PELIGROSA – ALEXANDER ABREU Y HAVANA D’PRIMERA

“Rosa la Peligrosa” – Alexander Abreu y Havana d’Primera

“Rosa la Peligrosa” – “Rosa niebezpieczna”

Rosa, hermosa niña criada en el seno de una gran familia / Rosa, niezwykła dziewczynka, wychowana w dużej rodzinie
Materialista por excelencia pero qué ironía / materialistycznej w najwyższym stopiu, co za ironia
Con tanto lujo y tanto dinero, una vida tan vacía / tyle luksusu i tyle pieniędzy, ale życie takie puste
Quién lo diría / kto by pomyślał (dosłownie: kto by tak powiedział)

Dice, que de pequeña nadie le enseñó la verdadera vida / mówi, że nikt jej nie nauczył prawdziwego życia
Y es que su madre nunca estuvo ahí cuando ella quizo hablarle de amor / i jej matka nigdy nie była obok, kiedy (Rosa) chciała porozmawiać o miłości
Y su padre sumergido en un mundo de drogas, mujeres y alcohol / a jej ojciec zanurzony w swoim świecie, pełnym narkotyków, kobiet i alkoholu
Nunca encontró el valor / nigdy nie odnalazła wartości

Con 16 años y medio Rosa conoció el dolor / kiedy miała 16 i pół roku już poznała smak smutku/bólu
La vida comenzó a tatuar sin un control / życie zaczęło nakreślać (tatuować) bez żadnej kontroli
La maldad en su memoria / zło w jej pamięci
Una vez más, no tuvo a quien contar su desesperación / znowu nie miała komu opowiedzieć o swojej rozpaczy
Y el odio fue escribiendo / i nienawiść zaczęła pisać (dosłownie: miała wpływ na)
Toda su historia / jej historię
Con esa realidad un día Rosa ya no pudo más / w tym obliczu, pewnego dnia już nie wytrzymała
Y decidió abandonar su familia vagando a su suerte / zdecydowała pozostawić/porzucić swoją rodzinę, stawiając na swoje szczęście (powodzenie)
Con el recuerdo de una infancia triste y dolorosa / ze wspomnieniami smutnego i bolesnego dzieciństwa
Ahora le llaman Rosa, La Peligrosa/ teraz nazywa się Rosa La Peligrosa (Niebezpieczna)

Como quisiera que lleveras esa vida diferente / chciałbym, żebyś miała inne życie
Que fueras más inteligente / żebyś była bardziej inteligentna
Quizás así La Habana te respeta / może wtedy Hawana by Cię szanowała
Pero es que a tí no se te da esa vida de muñeca /do Ciebie nie pasuje życie księżniczki (laleczki)
Tu vives en el peligro/ żyjesz obok niebezpieczeństwa
Y no hay quien cambie esa faceta / nikt tego nie zmieni
Como quisiera mi vida que vivieras diferente / chciałbym, żebyś miała inne życie
Que llevaras esa vida, negra / żebyś szła przez życie
Un poquitico mas inteligente / bardziej inteligentnie
Como quisiera que llevaras esa vida diferente, diferente / chciałbym, żebyś miała inne życie
Que fueras más inteligente / żebyś była bardziej inteligentna
Quizás así La Habana te respeta, no se te da / może wtedy Hawana bardziej by Cię szanowała
Pero es que a ti no se te da esa vida de muñeca / do Ciebie nie pasuje życie księżniczki (laleczki)
Tu vives en el peligro / żyjesz w niebezpieczeństwie
Y no hay quien cambie esa faceta / nikt tego nie zmieni
Vaya camina por arriba el mambo / nawiązanie do sekcji dętej

Lo que viene tu lo sabes, eh / wiesz co teraz będzie (przybędzie)
Esto es La Habana de Primera, bum de Primera

¿Qué se dice? / i co się mówi? (dosłownie: co mówią?)
Dicen que ella es mala cantidad / Mówią, że jest bardzo niedobra
Que no la puedes ni mirar / że nawet nie można na nią spojrzeć
Dicen que se llama Rosa / mówią, że nazywa się Rosa
Rosa La Peligrosa

Dicen que ella es mala cantidad / Mówią, że jest bardzo niedobra
Que no la puedes ni mirar / że nawet nie można na nią spojrzeć
Dicen que se llama Rosa / mówią, że nazywa się Rosa
Rosa La Peligrosa

Dicen que se llama Rosa / Mówią, że nazywa sie Rosa
Rosa La Peligrosa

Dicen que se llama Rosa / Mówią, że nazywa sie Rosa
Rosa La Peligrosa
Peligrosa de qué / niebiezpieczna, że co?
Tú eres más fama que otra cosa nené / tylko tak o Tobie gadają,
No te me pongas peligrosa / ze mną nie masz co być taka groźna
Peligrosa / groźna, niebezpieczna
Tú eres más fama que otra cosa / tylko tak o Tobie gadają,
Dale vamos (idziemy) titi (dosłownie: młoda dziewczyna) reposa (odpoczywaj)
Peligrosa de qué / niebiezpieczna, że co?
Tú eres más fama que otra cosa nené / tylko tak o Tobie gadają,
No puedo decirte otra cosa / nie mogę powiedzieć ci innej rzeczy (dosłownie: stwierdzam fakt)
Peligrosa / groźna, niebezpieczna
Tú eres más fama que otra cosa / tylko tak o Tobie gadają,
Tramposa /podstępna
Peligrosa de qué / niebiezpieczna, że co?
Tú eres más fama que otra cosa nené / tylko tak o Tobie gadają,
Peligrosa / groźna, niebezpieczna
Tú eres más fama que otra cosa / tylko tak o Tobie gadają,
Rosa Barreto (nawiązanie do kobiety), la de Guanabacoa (z dzielnicy o tej nazwie)
Peligrosa de qué / niebiezpieczna, że co?
Tú eres más fama que otra cosa nené / tylko tak o Tobie gadają,
Que chiquita más sabrosa / Ona jest cudowna
Peligrosa / niebiepieczna
Tú eres más fama que otra cosa / tylko tak o Tobie tak gadają (tylko krążą o Tobie takie plotki)
¡Mira! / Patrz!
Y si tú quieres llevarte a esa niña / jeśli Ty chcesz mieć tą dziewczynę
Trabajala, trabajala / rozkochaj ją w sobie (dosłownie: wypracuj ją sobie)
Y si tú quieres llevarte a esa nene / jeśli Ty chcesz mieć tą dziewczynę
Trabajala, pero trabajala bien / rozkochaj ją w sobie (dosłownie: wypracuj ją sobie)
Bueno, para todas las peligrosas / dla wszystkich groźnych
Trabajala, trabajala / rozkochaj ja w sobie
Trabajala, pero trabajala bien / rozkochaj ją w sobie, ale tak bardzo
Mira como la vida te va / spojrz na Twoje życie

Trabajala, trabajala / rozkochaj ja w sobie
Mira como la vida se complica / zobacz jak życie się komplikuje
Trabajala / rozkochaj ją w sobie
Voy a subrir tu video a facebok / zamieszczę Twój film na facebook’u
Moviendote en el escenario / jak się ruszasz na scenie
Cuando la gente lo vea, sabes que? / kiedy zobaczą to ludzie, wiesz co (się stanie)?
Me voy a hacer millonario como di que / zostanę milionerem

Voy a subrir tu video a facebok / zamieszczę Twoj film na facebook’u
Moviendote en el escenario / jak się ruszasz na scenie
Cuando la gente lo vea, preparados / kiedy zobaczą to ludzie, przygotowani?
Me voy a hacer millonario/ zostanę milionerem
Dale a la cintura mamita / poruszaj biodrami

Moviendote en el escenario / jak się ruszasz na scenie
Cuando la gente lo vea / kiedy zobaczą to ludzie
Me voy a hacer millonario / zostanę milionerem

Moviendote en el escenario / jak się ruszasz na scenie
Cuando la gente lo vea / kiedy zobaczą to ludzie
Me voy a hacer millonario / zostanę milionerem

 

La Moda – Los Van Van

“La Moda” – Los Van Van

“La Moda” – “Moda”

Señores, yo tengo dos amigas que son muy, muy presumidas/ Szanowni Państwo, mam dwie przyjaciółki, które są bardzo, bardzo zarozumiałe
Solo que tienen que tener cuidado, ¡cuidado con la creatina!/Jedynie muszą uważać z kreatyną
Esta es la historia de dos amigas/ To właśnie jest historia moich dwóch przyjaciółek
con distintas situaciones/ z dwoma różnymi sytuacjami
A una le dicen la China y la otra se llama Dolores/ na jedną wołają China, a druga nazywa się Dolores
Resulta que mis amigas quieren cambiar su apariencia/Okazuje się ze moje przyjaciółki chcą zmienić swój wygląd
La China es Doctora en Ciencias, y Dolores en Economía/ China ma doktorat naukowy y Dolores w Ekonomii

Oh, oh, oh, oh, oh, oh, ahora les cuento el chisme/ Teraz Wam opowiem plotkę
Oh, oh, oh, oh, oh, oh, ahora les digo qué pasó/Teraz opowiem co się wydarzyło
La cosa es que la China se casó y se va para la Argentina/ Chodzi o to, że China wyszła za mąż i wyjeżdża do Argentyny
antes de subirse al avión/ Przed wejściem do samolotu/ przed podróżą
quiere hacerse la keratina/Chce użyć kreatyne na włosy
Ahora su amiguita Dolores tiene en plan otras pretensiones/ Teraz jej przyjaciółeczka Dolores ma inne pomysły/zachciewajki
ya no quiere hacerse el derriz, ahora quiere las extensiones/ Już nie chce robić sobie derriz (preparat do prostowania włosów), teraz chce przedłużyć sobie włosy
Es que los precios de hoy en día/ Tylko, że ceny obecnie
no son los mismos que los de antes/Nie są takie jak wcześniej
¡Cómo cuesta la keratina!/Jaka droga jest kreatyna!
¡Y qué decir de las extensiones!/Już nie mówiąc o przedłużaniu włosów!
CORO: ¿Ahora la moda en la calle cuál es?/Jaka jest teraz moda na ulicy?
JENNY: Salir bonita de la casa y con el pelo planchado/Wyjść z domu piękna i z wyprostowanymi włosami
CORO/ Con una blusa rosada y pantalón colorao/ W różowej bluzce i kolorowych spodniach
CORO/ Zapatos que sean bien altos, aunque te queden apretao/ Wysokie buty, nawet jeśli są ciasne
CORO/ El dinerito de la semana es pa la matiné. Yo lo sé. / Tygodniówka jest na koncerty popołudniami
CORO/ Cómprate unos chemise aunque te muerdan los pies./ Kup sobie koszulki, nawet jesli ugryzą ci stopy (chodzi o lacoste)

CORO/ ¡Y qué decir de la silicona!/I już nie wspomnę o sylikonie!
¡Cómo cuesta!/ Ponerte las extensiones./ Ile kosztuje! Doczepienie włosów
¡Cómo cuesta!/ Hacerte las manos y los pies./ Ile kosztuje! Zrobienie paznokci
¡Cómo cuesta!/ La onza de tinte rubio./Ile kosztuje! farba do włosów (blond)
¡Cómo cuesta!/ Y el champú sin sal también./ Ile kosztuje! Szampon bez soli
¡Cómo cuesta!/ Hacerse la keratina./ Ile kosztuje! Użycie kreatyny
¡Cómo cuesta!/ La plancha que pasa Pancha./ Ile kosztuje! Żelazko, które używa Pancha (imię wzięte z łamańca językowego”Pacha plancha con cuatro planchas¿Con Cuantas planchas plancha Pancha?”)
¡Cómo cuesta!/ Un pasaje para Italia./Ile kosztuje! Bilet lotniczy do Włoch
Eh, eh./ ¡Cómo cuesta!/ Ile kosztuje! Ile to kosztuje!
Eh, eh./ ¡Cómo cuesta!/Ile kosztuje! Ile to kosztuje!
Oye, ya los hombres se quieren divorciar, ¡qué es esto!/ Słuchaj, teraz mężczyźni chcą się rozwodzić! Co to ma znaczyć!

¡Cómo cuesta!/ ¡Cómo cuesta!/ ¡Cómo cuesta!/Ile kosztuje! Ile to kosztuje! Ile to kosztuje!
Ay, China, cuidado con la keratina./ Aj China, uważaj na kreatynę!
Mira a ver quién te la aplica./ Zobaczmy kto ci ją położy na włosy
Dolores, cuidado con las extensiones./ Dolores, uważaj na przedłużane pasemka

Mira a ver quién te la pone./Ciekawe kto Ci to zrobi
Ay, China, cuidado con la keratina./ Oj China, uważaj na kreatynę!
Y ten cuidado que te tumba el pelo./ Y uważaj, żeby CI nie wypladły włosy
Dolores, cuidado con las extensiones./ Dolores, uważaj na przedłużane pasemka
Y ten cuidado con el aguacero./I uważaj na ulewę
Ay, China, cuidado con la keratina./Oj China, uważaj na kreatynę!
Mira lo que le pasó a mi vecina./ Zobacz, co się stało mojej sąsiadce
Dolores, cuidado con las extensiones./ Dolores, uważaj na przedłużane pasemka
Ay, cuidao, cuidao, cuidao, cuidao./ Aj,uważaj, uważaj, uważaj

Tłumaczenie: Magdalena Woźnikiewicz

Si Te Mentí – Manolito Simonet y su Trabuco

“Si Te Mentí”  Manolito Simonet y su Trabuco

“Si Te Mentí” – “Jeśli Cię okłamałem”

ay amor … / oj kochanie

perdona a tu negro / wybacz Twojemu „Czarnulkowi”
oooh si te mentí / jeśli cię okłamałem
sólo pido tu perdón/ proszę o przebaczenie,
si te fallé…/ jeśli cię zawiodłem
necesito borrar ese error / potrzebuję wymazać ten błąd
no tiene caso continuar la discución / nie ma sensu kontynuować tej kłótni
te amo y me amas de ti tengo ganas / kocham Cię i ty mnie kochasz, tylko Ciebie chcę (dosłownie: mam na Ciebie ochotę)
abre la puerta del corazón /otwórz drzwi do swojego serca
y no me digas que no hay solución / i nie mów, że nie ma rozwiązania
si te mentí, si te fallé /jeśli cię okłamałem, jeśli się zawiodłaś na mnie,
ahora perdóname si quieres otra vez … / wybacz mi raz jeszcze
x2
oooh si te mentí / jeśli cię okłamałem
sólo pido tu perdón/ proszę o przebaczenie,
si te fallé…/ jeśli cię zawiodłem
necesito borrar ese error / potrzebuję wymazać ten błąd
no tiene caso continuar la discución / nie ma sensu kontynuować tej kłótni
te amo y me amas de ti tengo ganas / kocham Cię i Ty mnie kochasz, tylko Ciebie chcę (dosłownie: mam na Ciebie ochotę)
abre la puerta del corazón /otwórz drzwi do swojego serca
y no me digas que no hay solución / i nie mów, że nie ma rozwiązania
si te mentí, si te fallé /jeśli cię okłamałem, jeśli się zawiodłaś na mnie,
ahora perdóname si quieres otra vez … / wybacz mi jeszcze raz
x2
uuh se te pegó el tumbao’/ nawiązanie do solówki Monolito *
Manolito y su Trabuco, puño cerrado / Manolito y su Trabuco, piąstka
disciplina!
si te mentí, si te fallé /jeśli cię okłamałem, jeśli się zawiodłaś na mnie,
ahora perdóname si quieres otra vez … / wybacz mi raz jeszcze
x2
disculpame por fallarte/ wybacz mi, że Cię zawiodłem
tu tienes que perdonarme / musisz mi wybaczyć
déjate querer, escucha mujer/ pozwól siebie kochać, posłuchaj kobieto,
debes de entender / musisz zrozumieć
esto no me hace un cobarde / nie robi to ze mnie tchórza
si te mentí si, te fallé /jeśli cię okłamałem, jeśli się zawiodłaś na mnie,
solo quiero amarte / ja tylko chcę Ciebie kochać
ahora perdóname si quieres otra vez … / wybacz mi raz jeszcze

te amo y me amas / ja Cię kocham i Ty mnie kochasz
de ti tengo ganas / tylko Ciebie chcę
te esperare de regreso/ poczekam na Ciebie
ya estoy aqui / już tutaj przybyłem
sigo aferrado a tu cama / jestem przykuty do Twojego łóżka (chodzi o to, że jego oczy są na nią zwrócone )
si por qué no ? / tak, dlaczego nie
fallo / zawód, błąd
tremendo lio que se busco / w niezłe zamieszanie wpadł
fallo, fallo/zawód, błąd
a la niña de 20, la calle le paró/ dwudziestoletnia dziewczyna skomplikowała mu życie
fallo, fallo/ zawód, błąd
que clase fallo que tuvieron / ale błąd popełnili
fallo, fallo/ zawód, błąd
eso le pasó por no tener la disciplina / to mu się przydarzyło, bo nie ma dyscypliny
de que manera el negro se equivocó?/ gdzie popełnił błąd? (dosłownie: w jaki sposób?)
de que manera, de que manera? /W jaki sposób, w jaki sposób?
eso le pasa a cualquiera / to może przydarzyć się każdemu
de que manera el negro se equivoco?/gdzie popełnił błąd?
camino hacia Varadero, asi fue que se partó/ w drodze do Varadero, tam się zakochał
de que manera el negro se equivocó?/ gdzie popełnił błąd?
escucha lo que te digo/ posłuchaj co teraz mam ci do powiedzenia
oye consejo, mi amigo/ posłuchaj rady, mój kolego
te lo dice mambo/ mówi Ci o tym mambo* (nawiązanie do sekcji dętej)

 

Tłumaczenie: Magdalena Woźnikiewicz

“Somos cubanos” Los Van Van

“Somos cubanos” Los Van van

“Somos cubanos” – “Jesteśmy Kubańczykami”

Para que el mundo sepa / aby świat dowiedział się el por qué de nuestro sabor../ skąd wzięła się nasza esencja (dosłownie: smak)
Cubano, vamos pa’lla / Kubańczyku, jedziemy!

En 1400 llegó Colon/ w 1400 (dosłownie: 1492) dotarł Kolumb
y descubrió a esta hermosa isla/ i odkrył tę piękną wyspę donde habitaba la rasa india*/ którą zamieszkiwali Indianie
la que con el tiempo exterminó/ których z czasem wytępiono

abusadores/ (w tym przypadku:) oprawcy

llego la rasa africana y la mezclaron con la española/pojawiła się afrykańska rasa i ją zmieszano z hiszpańską
nació la mulata, criolla**, la cubana/ tak zrodziła się rasa mulatów, kreolska, kubańska
si /tak
era una mezcla diferente/ to była wyjątkowa (dosłownie: inna) mieszanka
con mucho sabor / ze smakiem
acompañada de la rumba y el guaguanco/ której towarzyszyła rumba i guaguanco
dueños de la clave / właściciele clave
y la magia del 3+2***/ magii 3/2
que nos hizo tan especiales / to, co sprawiło, że jesteśmy tak wyjątkowi
gracias a Dios / dzięki Bogu

(Coro 1) somos Cubanos……Españoles Africanos / jesteśmy Kubańczykami, Hiszpanami, Afrykanami

somos la mezcla perfecta/ jesteśmy perfekcyjną mieszanką
la combinacion mas pura/ zestawieniem bardziej autentycznym (dosłownie: czystym)
cubanos….la mas grande creacion/ Kubańczycy… największe dzieło
seguro que si / jasne, że tak! Rep. Coro 1

bendito sea Señor/ Niech będzie pochwalony Pan,
por darnos tanta pimienta tanta sabrosura / że dał nam tyle (dosłownie: pieprzu) smaku
y tanto corazon / i tyle serca

Rep. Coro 1
Somos cubanos, cubano que soy, Espanoles, Africanos
/ Jesteśmy Kubańczykami, Kubańczykiem którym jestem, Hiszpanami, Afrykanami
adonde quiera que vamos ponemos la cosa buena/gdziekolwiek pójdziemy niesiemy ze sobą pozytywną energię (dosłownie: dobre rzeczy)
somos candela**** / jesteśmy (w tym przypadku:) wyjątkowi
gozamos mas que el gozón*****/ cieszymy się bardziej niż gozón

Rep. Coro 1

permiso, permiso ahi/ (dosłownie: pozwolonie) dopuście nas
eh permiso, permiso..que llegaron los cubanos, a recogerse/ dopuście nas, bo przyjechali Kubańczycy, bądźcie czujni
pa’escuela / do szkoły!

Rep. Coro 1

si quieres verlo feliz/ jeśli chcesz zobaczyć go szczęśliwego
pongan una lechon asado en la mesa y una casuela congris/ połóż mu pieczone prosię na stół i rondel z congris
y papitas fritas y platano maduro,una ensalada,y un laque/ pieczone ziemniaki i banana (maduro) i sałatkę i piwo
una cervecita y un gin / piwko i gin
para que tu vea como goce/ abyś zobaczył(a) jak się cieszy
Bruca, bruca,bruca manigua****** y negrito bailador / czarny tancerz

(Coro 2)
Rumba manigua, pero cimarrón******* arranca pal´ monte / pędź w góry
coge la manigua negro / wejdź w zielsko (chwasty)
que ahí esta tu proteccion / tam jest Twoja ochrona (zabezpieczenie/ ostoja)

Rep.Coro 2

mira que te defienden los santos/ obronią Ciebie święci (orishas)
que a ti te dicen negrito/ nazywają Cię czarnulkiem
que tu eres hijo de Chango/ (dosłownie: jesteś synem Chango) – najpierw zaśpiewał to w Yoruba, a później po hiszpańsku

Rep.Coro 2

tu eres la esperanza de la salsa buena / ty jesteś nadzieją dobrej salsy

Rep.Coro 2

y ese eres tu negrito / i to właśnie Ty nim jesteś, czarnulku
que nadie como conoce la clave / który jak nikt zna
clave la magia del 3+2 / magię (clave) 3/2

Rep.Coro 2

eh pa´lante pa´lante/ śmiało, z energią
siempre como un elefante / zawsze jak słoń

 

* przed przybyciem Kolumba wyspę zamieszkiwała ludność autochtoniczna
** criollo – człowiek urodzony (już) na Kubie (np. Rodzice mieszani: tata Hiszpan, a mama o korzeniach afrykańskich)
*** 3+ 2 chodzi o rytmikę clave
**** candela- dosłowne tłumaczenie to świeczka, ale oczywiście w tym przypadku nie chodzi o świeczkę…
***** gozón – to osoba, która korzysta z przyjemności, cieszy się, zadowala się,
****** bruca manigua – bruca to z języka Yoruba góry, a manigua to inaczej teren zarośnięty, porośnięty chwastami. Tam uciekali niewolnicy, szukając wolności.
******* cimarrón – niewolnik: buntujący się, zbiegły, uciekinier

 

Tłumaczenie: Magdalena Woźnikiewicz

 

Valle de Viñales

Niecałe 200 km na zachód od Havany rozciąga się przepiękna kraina otoczona pasmem gór Sierra de los Órganos. Wyrastające z czerwonych ziem wapienne Mogotes tworzą niezwykły, romantyczny krajobraz, który stanowi idealne miejsce na złapanie oddechu po gwarnej Havanie.

Spokój tego miejsca zakłócony jest niestety przez rzecze turystów, którzy okupują całe kolorowe miasteczko. W żadnym innymi miejscu na Kubie (no może poza Trynidandem) nie spotkamy tylu casas particulares oraz restauracji co w Vinales.

Miasteczko jednak należy zostawić za sobą i wyruszyć w pieszą lub konną wyprawę po dolinie. Za godzinę jazdy konnej z campesino zapłacicie 3 CUC…wrażenia za to będą bezcenne. Ci, którzy nie mają doświadczenia z końmi na pewno będą je odczuwać na udach jeszcze przez kilka następnych dni -to mamy przetestowane 😉 Nieważne czy pojedziecie zwiedzać Mural de la Prehistoria, czy odwiedzicie jedną z jaskiń ukrytą w Mogotes, czy po prostu przejdziecie się utartymi ścieżkami, Valle de Viñales zachwyca w całości.

Z Havany najszybciej można się tu dostać przy pomocy taxi colectivo (15 CUC na osobe). Płacimy 3 CUC więcej niż za Viazul, jednak zystkujemy zdecydowanie na czasie i komforcie jazdy.

Co zatem więcej mówić…Caballeros, na koń!

Kubański tytoń

Cygara stanowią nieodłączny element kultury kubańskiej. Ich historia sięga czasów starożytnych Majów i Indian amerykańskich, którzy zapoczątkowali tradycję palenia tytoniu. Sam rytuał związany był z wierzeniami religijnymi. Miał na celu odpędzenie duchów oraz oczyszczenie duszy.

Uprawa tytoniu na Kubie wiąże się z wielowiekową tradycją. Sztuka ta przekazywana jest z pokolenia na pokolenie co zapewne stanowi jeden z sekretów wyjątkowości kubańskich cygar.
Wbrew powszechnie panującej teorii, cygar nie zwijają młode Kubanki na swych spoconych udach, a wybitni torcedores. Cały proces wymaga sporej precyzji oraz koncentracji.

Kubański tytoń ceniony jest na całym świecie ze względu na swą wyjątkową jakość. Jego uprawa wymaga doświadczenia. Roślina osiąga pełną wysokość w ciągu 3-4 miesięcy. Liście ścina się niewielkim nożykiem z końcówką przypominającą sierp, a następnie wiąże się je w pęczki i wiesza na poziomych żerdziach. Po ich zapełnieniu przetransportowuje się je do odpowiedniego spichlerza, w którym suszą się od 3 do 4 miesięcy.

Niestety z uprawy tytoniu campesino ma jedynie 10% zysku. Pozostała część trafia do państwa.

 

Slider

Kubańskie OLDTIMERY

Po Kubie w dalszym ciągu jeździ ponad 60 tys. oldtimerów, które stanowią żywą legendę amerykańskiej i radzieckiej motoryzacji. Auta te pochodzą z lat 40 i 50 XX wieku, co świadczy o niezwykłych umiejętnościach Kubańczyków. Niejedna osoba widząc je zadaje sobie pytanie „jak to możliwe, że te auta nadal jeżdżą?”. Mało tego wiele z nich zostało świetnie odrestaurowanych.

Przed rewolucją większość aut takich jak Cadillac, Chrysler, Chevrolet, Dodge , Ford, Plymouth czy Oldsmobile sprowadzana była na Kubę ze Stanów Zjednoczonych. Za rządów Fulgencia Batisty wyspa stanowiła bowiem centrum rozrywki dla bogatych Amerykanów. Po wybuchu rewolucji uciekające towarzystwo pozostawiło swój majątek bez właścicieli. Razem z rewolucją pojawiło się embargo, a tym samym wstrzymany został import aut i części zamiennych do wspaniałych oldtimerów. Tylko dzięki niezwykłym umiejętnościom kubańskich mechaników auta nadal są na chodzie. Obostrzenia dotyczące importu aut z USA spowodowały napływ samochodów m.in. ze Związku Radzieckiego. Na całej Kubie spotkać możemy Łady, Moskowicze, a także znane nam wszystkim „polaquitos” czyli Fiaty 126p.

W tej chwili większość oldtimerów jeździ jako taksówki. Te najlepiej zachowane stanowią jedną z największych atrakcji dla turystów. Nie powiem, bo i nas kusiła przejażdżka różowym Cadillac’iem po Havanie. Zdecydowanie więcej emocji budzą jednak te auta, które zostały już naznaczone przez czas. Pordzewiałe, z popękanymi szybami, bez klamek. Wystarczy wyjść na ulicę i wystawić rękę. Na pewno w ciągu maksymalnie kilku minut będziecie w stanie złapać taxi, za które zapłacicie jedynie 10 CUP. Pamiętajcie tylko żeby nie trzaskać drzwiami żeby nie zdenerwować kierowcy ;).